Raadslid worden

Formele vereisten
Om tot raadslid te worden gekozen, dient men aan een aantal voorwaarden voldoen. U moet achttien jaar of ouder zijn en niet uitgesloten van het kiesrecht. Wenst u als raadslid te worden geïnstalleerd dan moet u wonen in de gemeente waar u raadslid wordt. Het is in Nederland ook voor mensen met een andere nationaliteit dan de Nederlandse mogelijk deel uit te maken van een gemeenteraad. In dat geval moet u minstens vijf jaar achter elkaar in Nederland hebben gewoond.

Omdat er functies zijn die niet verenigbaar zijn met het uitoefenen van het raadslidmaatschap zijn raadsleden verplicht openbaar te maken welke andere functies zij vervullen. Zo kunt u niet als ambtenaar zijn aangesteld door het gemeentebestuur waarvan u zelf als raadslid deel uitmaakt.

Praktische aanpak
U wordt lid van een lokale of landelijke politieke partij. U neemt contact op met de lokale afdeling van deze politieke partij. U draagt zichzelf voor als kandidaat zodat u op de kieslijst geplaatst kan worden. Iedere partij heeft zijn eigen methode voor het vaststellen van de kieslijst en het bepalen van de volgorde. Dit kunt u navragen en dus op voorbereiden. Hoe hoger u op de kieslijst staat, des te groter is de kans dat u direct wordt gekozen als raadslid. Een kieslijst heeft namelijk verkiesbare en onverkiesbare plaatsen.

Voorbereiding
Tijd investeren in de periode voorafgaand aan de verkiezingen, weegt u uiteraard af tegen de kans op het direct verkozen worden. Als die kans redelijk groot is, kunnen de volgende activiteiten nuttig zijn:

• Meelopen met de toekomstige fractie. Het bijwonen van fractievergaderingen van commissie- of raadsvergaderingen geeft inzicht in de actuele gemeentepolitiek, maar ook in de wijze waarop discussie en besluitvorming plaatsvinden
• Bijwonen van bijeenkomsten in de stad van wijken en instellingen. Vaak wordt er voor de verkiezingen nogal wat georganiseerd om ieders wensen en verlangens onder de aandacht van de politiek te brengen.
• Zoeken van eigen ondersteuning. Een groep mensen waar u een beroepop kunt doen voor politieke consultatie, morele steun en dergelijke kan heel prettig werken.
• Maken van voorlopige keuzes. Een oriëntatie op verschillende beleidsterreinen, enig inzicht in wat de komende jaren beleidsmatig gaat spelen en wat informele gesprekken met ambtenaren maakt ook dat u als nieuw raadslid beter beslagen ten ijs komt.
• Lezen van vakliteratuur en lokale kranten. Bij vakbladen valt te denken aan algemene informatiebladen zoals Binnenlands bestuur, het VNG-magazine, de nieuwsbrief voor gemeenteraadsleden en de website www.raadslid.nu. Een andere categorie is politiek getinte informatiebladen, de bladen voor lokale bestuurders en politieke partijen. Alle landelijke partijen hebben een vakblad voor hun lokale bestuurders. De derde categorie bestaat uit de bladen die specifieke informatie op één beleidsterrein bieden, zoals bijvoorbeeld over milieuzaken en gezondheidszorg.

Eigen partij/lokale partij
Als er geen partij is waarbij u aansluiting kan vinden is het ook mogelijk een eigen partij te beginnen. Dat betekent een vereniging of stichting beginnen, leden vinden, een verkiezingsprogramma schrijven en een kieslijst opstellen. Een politieke partij die vervolgens aan de verkiezingen wil deelnemen, moet nog een paar stappen zetten. Zij moet haar naam laten inschrijven bij de kiesraad. De kiesraad is een orgaan van zeven door de kroon benoemde leden dat de minister van binnenlandse zaken en het parlement adviezen geeft over de uitvoeringstechnische zaken rond verkiezingen en het kiesrecht. Voor dat de naam opgenomen wordt in het register van politieke groeperingen zal de kiesraad de nieuwe partij om bewijzen vragen dat zij een geregistreerde vereniging met volledige rechtsbevoegdheid is. Ook moet zij aangeven wie namens de partij mag optreden (een gemachtigde en een plaatsvervanger).