Nederland kent op 1 januari 2008 443 gemeenten die allen bestuurd worden door de gemeenteraad als algemeen bestuur en een college van burgemeester en wethouders als dagelijks bestuur. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een groot aantal taken. Vooral zaken die dicht bij de inwoners staan worden in toenemende mate aan de gemeenten toevertrouwd. Directe leefomgeving, uitgifte rijbewijzen en paspoorten, welzijn-  en werkloosheidwet en bijstand zijn hiervan voorbeelden.

Eens in de vier jaar worden de raadsleden door de inwoners van de gemeente gekozen. De verschillende politieke partijen in een gemeente stellen hiertoe een lijst van personen op, die voor het raadslidmaatschap gekozen willen worden. Alleen personen die op deze kieslijsten staan, kunnen raadslid worden, ook als tijdens de periode van 4 jaar nieuwe raadsleden gezocht worden, bijvoorbeeld wegens vertrek van een zittend raadslid. Het raadslidmaatschap is persoonlijk; bij een eventuele splitsing binnen de fractie, neemt het raadslid de zetel mee. Gekozenen van dezelfde lijst vormen een fractie. Samen met deze fractie is er een verkiezingsprogramma als richtsnoer voor het politiek handelen.

De voorzitter van der gemeenteraad is vaak de burgemeester, maar de raadsvergadering kan ook voorgezeten worden door een lid van de raad. Omdat de raadsleden vertegenwoordigers zijn van verschillende landelijke en lokale politieke partijen hebben zij vaak verschillende ideeën en doelstellingen. Tijdens openbare commissie en raadsvergaderingen komen de raadsleden tot, door de meerderheid, gedragend besluiten.