Formele vereisten

Om tot raadslid te worden gekozen, dient men aan een aantal voorwaarden voldoen. U moet achttien jaar of ouder zijn en niet uitgesloten van het kiesrecht. Wenst u als raadslid te worden geïnstalleerd dan moet u wonen in de gemeente waar u raadslid wordt. Het is in nederland ook voor mensen met een andere nationaliteit dan de nederlandse mogelijk deel uit te maken van een gemeenteraad. In dat geval moet u minstens vijf jaar achter elkaar in nederland hebben gewoond. Deze mogelijkheid is in de gemeentewet opgenomen om migranten die zich blijvend in nederland hebben gevestigd, de gelegenheid te geven aan het plaatselijk bestuur deel te nemen.

Omdat er functies zijn die niet verenigbaar zijn met het uitoefenen van het raadslidmaatschap, zijn raadsleden verplicht openbaar te maken welke andere functies zij vervullen. Zo kunt u niet als ambtenaar zijn aangesteld door het gemeentebestuur waarvan u zelf als raadslid deel uitmaakt.

Praktische aanpak

U wordt lid van een lokale of landelijke politieke partij. U neemt contact op met de lokale afdeling van deze politieke partij. U draagt zichzelf voor als kandidaat zodat u op de kieslijst geplaatst kan worden. Iedere partij heeft zijn eigen methode voor het vaststellen van de kieslijst en het bepalen van de volgorde. Dit kunt u navragen en dus op voorbereiden. Hoe hoger u op de kieslijst staat, des te groter is de kans dat u direct wordt gekozen als raadslid. Een kieslijst heeft namelijk verkiesbare en onverkiesbare plaatsen. Een voorbeeld:

Stel u wordt lid van een partij die gemiddeld vijf raadsleden levert per verkiezing, dan komen alleen de kandidaten op de kieslijst 1 t/m 5 in aanmerking voor een raadszetel. Als u zelf bijvoorbeeld op plek twintig staat is de kans zeer klein dat u ook in de raad komt, tenzij uw partij het in de verkiezingen zo goed doet dat ze twintig zetels wint of er kandidaten uitvallen als gevolg van ziekte of om andere redenen. Ook is het mogelijk om met voorkeurstemmen in de raad te komen. Hiervoor moet je als individuele kandidaat 25% van de kiesdeler halen. In gemeenten met minder dan 19 raadszetels is dit 50%. In het algemeen is dit echter geen eenvoudige klus. Het is dus van groot belang zo hoog mogelijk op de kieslijst te komen. Welke plaats de kandidaat krijgt op de lijst wordt bepaald en besloten door de leden van de lokale politieke afdeling op een ledenvergadering.

Voorbereiding

Tijd investeren in de periode voorafgaand aan de verkiezingen, weegt u uiteraard af tegen de kans op het direct verkozen worden. Als die kans redelijk groot is, kunnen de volgende activiteiten nuttig zijn:

• Meelopen met de toekomstige fractie. Het bijwonen van fractievergaderingen van commissie- of raadsvergaderingen geeft inzicht in de actuele gemeentepolitiek, maar ook in de wijze waarop discussie en besluitvorming plaatsvinden
• Bijwonen van bijeenkomsten in de stad van wijken en instellingen. Vaak wordt er voor de verkiezingen nogal wat georganiseerd om ieders wensen en verlangens onder de aandacht van de politiek te brengen.
• Zoeken van eigen ondersteuning. Een groep mensen waar u een beroepop kunt doen voor politieke consultatie, morele steun en dergelijke kan heel prettig werken.
• Maken van voorlopige keuzes. Een oriëntatie op verschillende beleidsterreinen, enig inzicht in wat de komende jaren beleidsmatig gaat spelen en wat informele gesprekken met ambtenaren maakt ook dat u als nieuw raadslid beter beslagen ten ijs komt.
• Lezen van vakliteratuur en lokale kranten. Bij vakbladen valt te denken aan algemene informatiebladen zoals binnenlands bestuur, het vng-magazine, de nieuwsbrief voor gemeenteraadsleden en de website www.raadslid.nu . Een andere categorie is politiek getinte informatiebladen, de bladen voor lokale bestuurders en politieke partijen. Alle landelijke partijen hebben een vakblad voor hun lokale bestuurders. De derde categorie bestaat uit de bladen die specifieke informatie op één beleidsterrein bieden, zoals bijvoorbeeld over milieuzaken en gezondheidszorg.

Bron: boers, e., het duale raadslid actief, instituut voor publiek en politiek, amsterdam 2002

Eigen partij/lokale partij